Մտավոր սեփականության համաշխարհային օրը

Ապրիլի 26-ին նշվում է Մտավոր սեփականության համաշխարհային օրը: Սա այն օրն է, երբ մեր ուշադրությունը բևեռում ենք նորամուծություններին  և մեր կյանքում դրանց ունեցած հսկայական ազդեցությանը: Հայաստանում ես արդեն առիթ եմ ունեցել տեսնել հայ ժողովրդի հնարամիտ ու ստեղծարար մտքի արգասիքները: Վերջերս առաջին անգամ մասնակցեցի հեքաթոնի, որտեղ հայ երիտասարդների հանճարեղ գաղափարների տեխնիկական լուծումների ականատեսը դարձա, որոնց միջոցով նրանք նորարարական մոտեցումներ էին առաջարկում՝ օգնելու կառավարման թափանցիկության, արդյունավետության ու հաշվետվողականության մեծացմանը:

Հայերը աշխարհի մտավոր կապիտալի շտեմարանում ուշագրավ ու նշանակալի ներդրումներ ունեն՝ սկսած կտրուկ շրջադարձ ապահովող ապագայի տեխնոլոգիաների մշակումից մինչև բջջային հավելվածների մշակում՝ մեր կյանքն առավել հարմարավետ դարձնելու ու աշխարհն իրենց պատկերացումների և երևակայության միջոցով առավել հարստացնելու նպատակով:

 

Լյութեր Ջորջ Սիմջյան, բանկոմատի գյուտի հեղինակը
Լյութեր Ջորջ Սիմջյան, բանկոմատի գյուտի հեղինակը

Հայաստանի ստեղծագործ մտքի տեր գյուտարարներն ու նորարարները այսօր գնում են  ժամանակակից կյանքում մեծ ներդրում ունեցած հայազգի բազում առաջամարտիկների հետքերով: Հայերը մեզ ավելի լիարժեք ու առողջ ապրելու ճանապարհ են հարթել՝ հայտնագործելով մագնիսա-ռեզոնանսային և պոզիտրոնային ճառագայթման տոմոգրաֆիան: Հայերը ստեղծել են գունավոր հեռուստացույցը, ավտոմատ գանձման մեքենան (բանկոմատը), ամերիկյան դոլարի տպագրության համար կիրառվող կանաչ թանաքը, որոնք փոխել են մարդկանց պատկերացումները հեռուստատեսային ժամանցի,     գումարի շրջանառության և այլ հարցերի վերաբերյալ: Վաֆլե բաժակների հեղինակը ևս հայ է եղել, և այսօր այդ պարզ վայելքը ուրախություն է պարգևում շատ ու շատ մարդկանց: Եվ, անշուշտ, բազմաթիվ են այն գեղեցիկ գրական, երաժշտական ստեղծագործությունները, նկարչական և արվեստի այլ գործերը, որոնք ստեղծվել են դարերի ընթացքում: Այս բոլոր գյուտերն ու ստեղծագործությունները մտավոր սեփականության մաս են կազմում:

Ուղղակի նշեցի մի քանի օրինակ, որոնք հստակ ցույց են տալիս, որ մտավոր սեփականությունը մեր կյանքի անբաժանելի մասն է, և մտավոր սեփականության պաշտպանությունը խիստ էական է ցանկացած երկրի տնտեսական մրցունակության համար: Հեղինակային իրավունքը, ապրանքային նշանները և արտոնագրումը մի քանիսն են այն գործիքներից, որոնք գողությունից պաշտպանում են  գյուտարարների, ստեղծագործողների ու նորարարաների մտքի արգասիքը: Երբ երկիրն ամրապնդում է մտավոր սեփականության իրավունքների պաշտպանությունը երկրի ներսում և երկրից դուրս, դա խթան է հետագա նորարարությունների համար, որոնք էլ իրենց հերթին տնտեսական աճի շարժիչ ուժն են:

Ռեյմոնդ Դամադյան, առաջին ով արտոնագրել է մագնիսական ռեզոնանսային պատկերի ախտորոշման սարքը
Ռեյմոնդ Դամադյան, առաջին ով արտոնագրել է մագնիսական ռեզոնանսային պատկերի ախտորոշման սարքը

Միացյալ Նահանգները  խիստ հետևողական է մեր ընկերությունների մտավոր սեփականության իրավունքների պաշտպանության և նորարարների,գյուտարարների ու ձեռներեցների համար հավասար խաղի պայմանների ապահովման հարցում: Միացյալ Նահանգներում մտավոր սեփականությունը ծանրակշիռ տեղ ունի բիզնեսում: Որոշ հաշվարկների համաձայն ԱՄՆ համախառն ներքին արդյունքի  մեկ երրորդը ձևավորվում է մտավոր սեփականության տիրույթում, և այստեղ կան նաև տասնյակ միլիոնների հասնող աշխատատեղեր: Մտավոր սեփականության գողության պարագայում վնասները նշանակալի են: Մտավոր սեփականության գողության հետևանքով ԱՄՆ տնտեսության կրած վնասները տարեկան կազմում են հարյուրավոր միլիարդ դոլարներ: Մտավոր սեփականության գողության դեմ պայքարը նշանակում է պաշտպանել աշխատատեղերը, նպաստել բազմազանեցված ու դիմակայուն տնտեսության շարունակական աճին, և ապահովել նորարարությունների ոլորտում Միացյալ Նահանգների առաջատար դիրքերը: Մտավոր սեփականության իրավունքները կարևոր են ոչ միայն Միացյալ Նահանգների, այլ ցանկացած երկրի, այդ թվում՝ Հայաստանի համար: Այսօր Հայաստանում նորարարական ու ստեղծագործ գաղափարներ են ծնվում ու իրագործվում, ուստի տնտեսական հաջողության հավասարման մեջ մտավոր սեփականության իրավունքներին վերապահված է շատ մեծ կշիռ:

Ալեք Մանուկյան - Վաֆլուց պատրաստված, պաղպաղակի կոների հեղինակը
Ալեք Մանուկյան — Վաֆլուց պատրաստված, պաղպաղակի կոների հեղինակը

Այսօր, երբ նշում ենք  Մտավոր սեփականության համաշխարհային օրը, եկեք արժանին մատուցենք ամերիկացիների, հայերի ստեղծարար ոգուն և այն հետագծին, որ նրանք թողել են մեր աշխարհում իրենց հնարագիտության ու ստեղծարարության շնորհիվ: Եվ որպեսզի նրանց խոստումնալի գաղափարների արգասիքները այսուհետ ևս կարողանանք վայելել, եկեք ճանաչենք մտավոր սեփականության իրավունքները և միասին աշխատենք դրանց պաշտպանության ուղղությամբ:

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով